Ein gutes Gewissen ist ein sanftes Ruhekissen... Bemerkungen über Phraseologismen mit dem Potenzial zum ethischen Bewerten
Tomasz Żurawlew
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w OlsztynieAbstract
This article examines the linguistic expression of moral values in selected
German phrasemes which have the potential for formulating judgements concerning human
attitudes based on ethical criteria. An attempt was made to identify factors affecting the
robustness of that potential, the ways in which that potential is manifested, and the type of
relationships between the analyzed phrasemes and moral values. The moral convictions of
language users that are embedded in the German language were also analyzed. The study
demonstrated that in colloquial German, morality is portrayed in an intellectual and emotive
context as the essence of subjective human experience. Linguistic data confirm that moral
norms are perceived by language users as an objective truth that should be respected. The
potential of phrasemes for passing ethical judgements stems from the relationship between
phrasemes and their characteristic formal attributes, including their figurative and expressive
meaning. This potential is manifested explicitly or implicitly, and its perlocutionary strength is
often determined by the metaphorical motivation of a given phraseme. The analysis confirmed
that the potential of phrasemes is also influenced by the connotative dimension of the lexicon n specific phrasemes. In the most general and broadest sense, the potential of phrasemes for
formulating ethical judgements about human attitudes is conditioned by the anthropocentric
interpretation of reality. The study revealed that phrasemes with a potential for making ethical
judgements are bound by three types of relationships with morality: they should be regarded as
a tool for assessing human attitudes, as a source of knowledge about moral values preferred by language users, and as carriers of moral values that are co-responsible for embedding these
values in collective memory. The results of this study have practical implications for research
in axiological linguistics and applied ethics.
Schlagworte:
set phrases, judgment based on ethical criteria, moral convictions embedded in language, ethical normsLiteraturhinweise
Die Bibel. Die Ganze Heilige Schrift des Alten und Neuen Testaments. 1964. Naumann & Göbel. Google Scholar
Bartmiński Jerzy. 2012. Der Begriff des sprachlichen Weltbildes und die Methoden seiner Operationalisierung. „Text und Diskurs“ 5: 261-289. Google Scholar
Bogunia-Borowska Małgorzata. 2015. Odpowiedzialność. In: Fundamenty dobrego społeczeństwa. Wartości. Red. Bogunia-Borowska M. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak: 98-120. Google Scholar
Burger Harald. 2007. Phraseologie. Eine Einführung am Beispiel des Deutschen. Berlin: Erich Schmidt Verlag. Google Scholar
Fleischer Michael. 1999. Das Phänomen Weltbild (Systemtheoretische und konstruktivistische Perspektive). In: W zwierciadle języka i kultury. Red. Niebrzegowska S., Adamowski J.A. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie: 365-389. Google Scholar
Fleischer Wolfgang. 1997. Phraseologie der deutschen Gegenwartssprache. Tübingen: Max Niemeyer Verlag. Google Scholar
Hunston Susan. 2011. Corpus Approaches to Evaluation. Phraseology and Evaluative Language. New York: Routledge. Google Scholar
Koller Werner. 1977. Redensarten: linguistische Aspekte, Vorkommensanalysen, Sprachspiel. Tübingen: Max Niemeyer Verlag. Google Scholar
Kühn Peter. 1994. Pragmatische Phraseologie: Konsequenzen für die Phraseographie und Phraseodidaktik. In: Europhras 92 – Tendenzen der Phraseologieforschung. Hrsg. Sandig B. Bochum: Brockmeyer: 411-428. Google Scholar
Martin James R., White Peter R.R. 2005. The Language of Evaluation: Appraisal in English. London: Palgrave Macmillan. Google Scholar
Miodek Wacław. 2014. Bezeichnungen von Wildtieren, Fischen, Reptilien und Lurchen als Beschimpfungen im Deutschen, Polnischen und Spanischen. In: Beiträge zur Linguistik. Grammatik, Pragmatik, Lexikologie, Rechtssprache. Hrsg. Iluk J. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego: 204-223. Google Scholar
Online Lexikon für Redewendungen, Redensarten, deutsche Sprichwörter und Umgangssprache. In: https://www.redensarten-index.de/suche.php. Google Scholar
Pajdzińska Anna. 1991. Wartościowanie we frazeologii. In: Języka a kultura. Wartości w języku i tekście. T. 3. Red. Puzynina J., Anusiewicz J. Wrocław: Wiedza o Kulturze: 15-28. Google Scholar
Redewendungen. Wörterbuch der deutschen Idiomatik. Bd. 11. Hrsg. Dudenredaktion. Berlin – Mannheim – Zürich: Dudenverlag. Google Scholar
Szlendak Tomasz. 2015. Zaufanie. In: Fundamenty dobrego społeczeństwa. Wartości. Red. Bogunia-Borowska M. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak: 331-363. Google Scholar
Walter Harry, Komorowska Ewa et al. 2010. Deutsch-polnisches Wörterbuch biblischer Phraseologismen mit historisch-etymologischen Kommentaren / Niemiecko-polski słownik frazeologii biblijnej z komentarzem historyczno-etymologicznym. Szczecin – Greifswald: Uniwersytet Szczeciński – Ernst-Moritz-Arndt-Universität Greifswald. Google Scholar
Żurawlew Tomasz. 2020. Zur Spezifität des Bewertens der Sprechsituation in ausgewählten phraseologischen Wortverbindungen. „Prace Językoznawcze“ XXII/2: 235-249. Google Scholar
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Am häufigsten gelesenen Artikel dieser/dieses Autor/in
- Tomasz Żurawlew, Gottes Mühlen mahlen langsam [mahlen aber trefflich fein]… Zum Bild Gottes in der deutschen Phraseologie , Acta Neophilologica: Bd. 2 Nr. XXIII (2021): Acta Neophilologica
- Tomasz Żurawlew, „PO ILU PATYKACH ZANIKA ETYKA?” O POLITYCZNYCH I METAFIZYCZNYCH HORYZONTACH EPIGRAMATYKI WACŁAWA KLEJMONTA , Acta Neophilologica: Bd. 1 Nr. XIX (2012): Acta Neophilologica
- Tomasz Żurawlew, JĘZYKOWY OBRAZ BOGA W IDIOLEKCIE WILLIBALDA OMANSENA , Acta Neophilologica: Bd. 1 Nr. XV (2013): Acta Neophilologica
Ähnliche Artikel
- Наталия Демьяненко, ГЛАГОЛЬНЫЕ И НОМИНАТИВНЫЕ СРАВНЕНИЯ В ПОЛЬСКОЙ И УКРАИНСКОЙ ФРАЗЕОЛОГИИ , Acta Neophilologica: Bd. 2 Nr. XVII (2015): Acta Neophilologica
- Aleksander Kiklewicz, JĘZYK W KOMUNIKACJI INTERKULTUROWEJ , Acta Neophilologica: Bd. 1 Nr. XIX (2012): Acta Neophilologica
- Anna Dargiewicz, Verstärkung (m/w/d) gesucht. Zur Geschlechtsneutralität in den gegenwärtigen deutschen Stellenanzeigen , Acta Neophilologica: Bd. 1 Nr. XXIII (2021): Acta Neophilologica
- Михаил Лабащук, КРИТЕРИИ ДЕМОКРАТИЗАЦИИ ЯЗЫКА , Acta Neophilologica: Nr. VIII (2006): Acta Neophilologica
- Katarzyna Wójcik, Narodowosocjalistyczny miesięcznik "Kolonistenbriefe" (1941-1944) jako propagandowe narzędzie „Rückgewinnungsaktion” na Zamojszczyźnie , Acta Neophilologica: Bd. 1 Nr. XXIV (2022): Acta Neophilologica
- Marta Bogusławska-Tafelska, THE LANGUAGE OF MEDICINE: SOME REMARKS ON THE COMMUNICATIYE INTENTION YIOLATION , Acta Neophilologica: Nr. XI (2009): Acta Neophilologica
- Joanna Targońska, ZUR ROLLE DER ARBEIT MIT DEFINITIONEN IM FREMDSPRACHENUNTERRICHT – THEORETISCHE ÜBERLEGUNGEN , Acta Neophilologica: Bd. 2 Nr. XIV (2012): Acta Neophilologica
- Katarzyna Kwapisz-Osadnik, PRZYIMKI JAKO ZNACZNIKI RÓŻNYCH KONCEPTUALIZACJI: ANALIZA ZAGADNIENIA NA PRZYKŁADZIE JĘZYKA WŁOSKIEGO , Acta Neophilologica: Bd. 1 Nr. XIX (2017): Acta Neophilologica
- Tamara Graczykowska, DOM DZIECIĘCY, BIEG BARJEROWY, KULTURALNO-BYTOWE OBSŁUGIWANIE, CZYLI O FRAZEMACH W POLSKOJĘZYCZNEJ PRASIE RADZIECKIEJ (NA MATERIALE „TRYBUNY RADZIECKIEJ” Z LAT 1927-1938) , Acta Neophilologica: Bd. 2 Nr. XVIII (2016): Acta Neophilologica
- Алла Камалова, ПОГОДА И ЕЕ КОНЦЕПТУАЛИЗАЦИЯ В РУССКОМ ЯЗЫКЕ , Acta Neophilologica: Nr. X (2008): Acta Neophilologica
<< < 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>
Sie können auch eine erweiterte Ähnlichkeitssuche starten für diesen Artikel nutzen.
